NURUOSMANİYE KÜTÜPHANESİ
28/1/2008 · Kategori: Tarih
Çizim: Gazi İskender AKDOĞU 2004
NURUOSMANİYE KÜTÜPHANESİ
İstanbul’un Nuruosmaniye semtinde, semte adını veren Nuruosmaniye Cami Külliyesi içerisinde 18 yy. Osmanlı Barok tarzında inşa edilmiş bir kütüphane vardır. Bu bina bu gün halâ dermesindeki nadir yazmaları ile araştırmacılara hizmet veren Nuruosmaniye Kütüphanesidir. Sizlere bu yazımda Nuruosmaniye Kütüphanesini tanıtacağım. Nuruosmaniye Cami ve külliyesinin yapımına padişah I. Mahmud (1748) zamanında başlanmış III. Osman ( 1755 ) zamanında bitirilmiştir. Mimarı Mustafa Ağa ve yardımcısı Simon Kalfa’dır. Nuruosmaniye külliyesi yapılar topluluğu; iki kapılı geniş bir dış avlu ile çevrili, cami, türbeler, medrese, kütüphane binası, imarethane, çeşmeler ve sebilden oluşur. Ayrıca külliyenin dış avlusunun sokağa bakan eğimli kuzey ve batı duvarları boyunca dükkânlar oluşturularak külliyeye sürekli bir gelir temin edilmiştir. Kütüphane binası külliye ile birlikte 1755’te hizmete açılmıştır. Müstakil kütüphane binası caminin iç avlusunda, iki katlı bir yapıdır. 17-18 yy. Osmanlı kütüphanelerinin çoğunda gördüğümüz gibi burada da kitapların rutubetten korunması amacı ile bina neme karşı bodrum üzerine inşa edilmiştir. Üst katı okuma salonu ve depo şeklinde yapılmıştır. Kütüphanenin iki kapısından biri ‘Hümayun kapısıdır’ . Bu kapının üzerinde ‘beşikten mezara kadar ilim talep ediniz’ anlamında arapça bir kitabe yer almaktadır. Otuz pencere ile aydınlanan, on dört zarif sütunlu okuma salonu bir ana kubbe ve birçok küçük kubbeden meydana gelir. Tek kubbeli deposundaki bölmeli ve duvarlardaki gömme dolaplar, kuruluştan bu yana kullanılmaktadır. Kütüphanenin oluşturulması ve işletilmesinde, I. Mahmud’un kurduğu Ayasofya ve Fatih Kütüphaneleri örnek alınmıştır. 5031 cilt kitabı olan kütüphaneye açıldığında 1 Nazır-ı kütüphane (Müdür), 6 Hafız-ı kütüb ( Kütüphaneci ), 6 Mustahfız ( Güvenlik ), 3 Bevvab (Hizmetli), 1 Mücellit-Müzehhip ( Ciltçi ) ve 1 Ferraş ( Temizlikçi ) olmak üzere toplam 18 görevli atanmıştı. Kütüphanede 1776, 1796, 1845, 1864, 1881 ve 1907’de sayımlar yapılmıştır. Bu sayımlarda hazırlanan kataloglar Nuruosmaniye Kütüphanesi’nde; III. Osman adına düzenlenen vakfiye ise Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’ndedir. Nuruosmaniye Kütüphanesinde eski kitaplar üç bölümde toplanmıştır. Birinci bölüm ( Nuruosmaniye Bölümü ) I. Mahmud ile II.Osman’ın 4955 ciltlik kitap koleksiyonundan oluşur. İkinci bölüm ( Bayrampaşa Bölümü ) Bayrampaşa’nın (Ö. 1638) vakfı olup 80 kitap içerir ( 79 Yazma, 1 basma kitap), Üçüncü Bölüm ‘Müteferrik’ ( 93 adet çeşitli yazma ) ise değişik kimselerin bağışladığı yapıtlardan oluşur. Bunlardan başka bir kısım yeni yayınlarda mevcuttur. Günümüzde Süleymaniye Kütüphanesi’ne bağlı olarak hizmet veren kütüphanede biri yönetici olmak üzere 3 personel görev yapmaktadır. Kütüphanede koleksiyon olarak 5052 yazma, 2300 basma ve bir kısım yeni yayınlar bulunmaktadır. Binanın yapısal özelliği gereği, genişlemenin olanaksızlığından, yeni gelen eserlerin devri yoluna gidilmiştir. Günümüzde bir yazma kütüphanesi olarak araştırmacılara hizmete devam etmektedir. Mikrofilm, Fotoğraf vb. hizmetler Süleymaniye Kütüphane Müdürlüğü’nce karşılamakta, yine bu merkezde bulunan bilgisayara yüklü Nuruosmaniye Koleksiyonu ile ilgili bibliyografik danışma hizmeti verilmektedir. Pazar ve Pazartesi kapalı olan kütüphane, haftanın diğer günleri resmi çalışma saatlerinde açıktır. Başvurular doğrudan Nuruosmaniye Kütüphanesi’ne yapıldığı gibi, bazı hallerde Süleymaniye Kütüphanesi Müdürlüğü’ne de yapılabilmektedir. Katalog olarak yazar ve eser adına göre alfabetik ve Dewey Onlu Tasnif Sistemi ile hazırlanmış konu kataloglarının fişlerinden yararlanmak mümkündür.
Gazi İskender AKDOĞU Temmuz 2004
Yapı Kredi Kültür Sanat
Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi
Bülteni sayı:14’de yayınlanmıştır.
Kalıcı Bağlantı Yorum (0) Yorum yaz!Arkadaşına Gönder!
0 yorum yazılmıştır